Fillimi
Rreth ECIKS
Projekte
Lajme
Analiza
Publikime
Shërbime
Forumi
Arkivi
Stafi
Contact
Lidhje

Përdorimi

Shqip
English


Fletët janë të
optimuara për
rezolucionin
1024 x 768

Programuar nga:


 
 
 
   

| Te gjitha| Kosove | Rajon | Bote |

 

Kosovarėt konsumojnė mė shunė qumėshtin vendor


Prishtinė, 24 prill 2006 - Popullata kosovare konsumon dy herė mė tepėr qumėsht tė prodhimit vendor se sa tė importit, thanė pėr Kosovapress zyrtarė tė Ministrisė sė Bujqėsisė dhe Odės Ekonomike tė Kosovės.

Bajram Imeri, drejtor i Departamentit tė Prodhimtarisė Blegtorale nė Ministrinė e Bujqėsisė, Pylltarisė dhe Zhvillimit Rural, tha pėr Kosovapress se sipas tė dhėnave zyrtare tė kėsaj ministrie, rreth 70 % e popullatės nė Kosovė furnizohen me qumėsht tė prodhimit vendor, ndėrsa 30 % furnizohen me qumėsht nga importi.

“Kėto shifra variojnė sipas sezoneve, sepse nė pranverė shumė mė tepėr ka pėrqindje tė konsumit nga prodhimi vendor i qumėshtit, kurse nė vjeshtė bie konsumi vendor, ndėrsa rritet konsumi i qumėshtit nga importi”, thotė ai.

Sipas tij konsumimi i qumėshtit vendor dhe atij tė importuar ndryshon sipas tregut urban dhe atij rural, pasi nė atė tė parin, sidomos nė markete, shitet qumėshti nga importi, derisa nė tregjet rurale dhe vendbanimet tjera qumėshti konsumohet nga prodhimi vendor. “Kėtė e dėshmon fakti, se nė Kosovė ekzistojnė 83.298 ferma blegtorale”, ka theksuar Imeri.

“Konsumi i pėrgjithshėm i qumėshtit gjithsej ėshtė 339.600 tonė nė vit, kurse pėr kokė banori 170 litra qumėsht ekuivalent, qė hyjnė tė gjitha produktet e qumėshtit, djathi, jogurti, maza, etj. Prej tyre, 90.000 litra qumėsht nė ditė shkon nė pėrpunim”, pohon Imeri.

Sipas tij prodhimi vendor arrin nė 237.000 tonė qumėsht brenda njė viti, kurse pjesa tjetėr nga importi. Imeri thotė se prodhimi vendor ka shėnuar rritje nė dy vjetėt e fundit, sepse janė hapur shumė ferma dhe mini-ferma tė reja blegtorale dhe komerciale tė lopėve qumėshtore.

Ai ka potencuar se Ministria e Bujqėsisė dhe shoqatat qumėshtore dhe fermerė kanė bėrė kėrkesė nė Shtyllėn IV tė UNMIK-ut qė tė bėhet nivelizimi dhe vlerėsimi i bazės doganore pėr importin e qumėshtit, sepse ēmimi i qumėshtit tė importuar ėshtė mė i lirė, dhe konkurrent nė tregun kosovar. “Ne e kemi bėrė kėtė kėrkesė me qėllim qė prodhimi vendor i qumėshtit, tė jetė konkurrent i barabartė me qumėshtin e importit”, ka precizuar Imeri.

Edhe nė Odėn Ekonomike tė Kosovės, zyrtarė tė saj kanė pohuar se ka rėnie tė importit tė qumėshtit dhe nė anėn tjetėr ka rritje tė prodhimit vendor tė qumėshtit. “Nė vitin 2005 ka pasur prodhim vendor tė qumėshtit prej mbi 57.5 milionė litra, kurse ka pasur import tė qumėshtit prej 21.5 milionė litra. Vetėm qumėsht pluhur pėr njė muaj janė 170 tonė. Pėr kokė banori, nė vitin 2005, ka pasur rreth 100 litra qumėsht”, tha Parim Bajrami, zyrtar i OEK-ut.

Sipas Shoqatės sė prodhuesve tė qumėshtit KAMP ekzistojnė 500 fermerė komercial me nga 5 deri nė 13 lopė qumėshtore, me gjithsejtė 5700 krerė. Bajrami thotė se tash ka njė prodhim vendor prej 25.650.000 litra qumėsht nė vjet, ndėrkaq kapacitetet ditore tė industrisė pėrpunuese janė 500.000 litra qumėsht, kurse shfrytėzimi i tyre ėshtė vetėm 50 %, apo 250.000 litra qumėsht nė ditė.
“Furnizimi i tregut apo konsumi nė disa vende tė regjionit ėshtė kėshtu: Shqipėria konsumon qumėsht nga prodhimi vendor 97.6 % apo prodhon 1.059.000 tonė qumėsht, kurse importon 2.4 % apo vetėm 25 tonė nė vit. Konsumi i pėrgjithshėm ėshtė 1.084.000 litra qumėsht nė vit, apo 342.3 litra pėr kokė banori. Gjithashtu, edhe Shqipėria nuk eksporton asnjė litėr qumėsht jashtė vendit,” ka theksuar ai.
Konsumi i pėrgjithshėm vjetor i qumėshtit nga banorėt e Kosovės ėshtė 339.600 tonė, ose 170 litra pėr kokė banori. Nė Kosovė brenda vitit, sipas Shoqatės sė Prodhuesve tė Qumėshtit tė Kosovės (SHPQK-KAMP) dhe Shoqatės sė Qumėshtoreve tė Kosovės (SHQK-KDPA), prodhohen 257.000 tonė qumėsht, kurse importohen 82.000 tonė qumėsht nga vende tė ndryshme, si Sllovenia, Hungaria, Bullgaria, Polonia, Gjermania, Danimarka, Sllovakia, Ēekia, etj.

Sipas tė dhėnave tė Shoqatės sė Prodhuesve tė Qumėshtit tė Kosovės nė dhjetor 2005 dhe tė publikuara nė seminarin “Prodhimtaria e qumėshtit nė Kosovė” nė prill 2006, Maqedonia konsumon gjithsej 273.000 tonė qumėsht nė vit, apo 133 litra pėr kokė banori. Prej tėrė sasisė sė konsumit, prodhimi vendor arrin deri nė 240.000 tonė, ose 88 %, kurse importon 36.000 tonė nė vit ose 13 %. Maqedonia pėr dallim nga Kosova dhe Shqipėria, eksporton brenda vitit 4000 tonė qumėsht ose 1.4 %.
Bosnja dhe Hercegovina ka konsum tė qumėshtit prej 574.000 tonė nė vit, apo 138 litra pėr kokė banori. Prodhimi vendor vjetor i qumėshtit nė kėtė vend ėshtė 467.000 tonė ose 81 %, kurse ka import prej 111.000 tonė qumėsht nė vit ose 19 %. Serbia ndėrkaq prodhon brenda vitit 2.145.000 tonė qumėsht, mirėpo nuk importon e as nuk eksporton asnjė litėr qumėsht.

Kroacia konsumon nė vit 815.000 tonė qumėsht, ose 184 litra pėr kokė banori. Prodhimi vendor i qumėshtit arrin deri nė 670.000 tonė qumėsht, ose 76 %, kurse importon 195.000 tonė qumėsht ose 24 %. Kroacia eksporton qumėsht nė vit 50.000 tonė ose 6 %.

Behlul Behluli, kryetar i SHPQK-sė ka thėnė se nė Kosovė kemi mbi 500 ferma me nga 5 deri nė 130 lopė qumėshtore, kurse kemi 7000 lopė qumėshtore pėr qėllime komerciale. “Nė Kosovė ekzistojnė 26 qumėshtore, prej tyre 15 janė tė licencuara nga AVUK, kurse 11 tė palicencuara. Po ashtu ekzistojnė edhe 30 qendra tė grumbullimit tė qumėshtit.”tha ai.

Agim Zajmi nga Ministria e Bujqėsisė thotė se qėllimi i ministrisė dhe shoqatave tė sektorit tė qumėshtit KAMP dhe KDPA ėshtė qė tė sigurojė qumėsht kualitativ pėr konsumatorėt, duke pėrmirėsuar konkurrencėn ndėrmjet prodhuesve tė qumėshtit dhe duke implementuar standardet e kualitetit tė qumėshtit, pėr tė mbrojtur konsumatorin kosovar.

“Tash kemi njė industri tė qumėshtit, qė synon tė zhvillohet edhe mė shumė, duke u rritur numri i prodhuesve qumėshtor dhe i qumėshtoreve pėrpunuese, dhe duke u shtuar kontrolli dhe vetėkontrolli, dhe gjithnjė duke u rritur edhe cilėsia e qumėshtit,” ka thėnė dr. Zajmi.

Ndėrkaq, Bajram Imeri nga Ministria e Bujqėsisė, thotė se nė Kosovė ka 140.000 krerė lopė, kurse prodhimtaria mesatare pėr njė lopė ėshtė 6 litra qumėsht nė ditė. “Prodhimtaria e qumėshtit nė vit ėshtė 257 milionė litra, kurse sipas tė dhėnave ekzistojnė 83.289 ferma blegtorale. Prej tyre 78.124 krerė janė nė ekonomitė familjare me nga 2-4 krerė. Ferma tė mesme janė 4.378 me nga 5-9 krerė, kurse ferma komerciale janė 787 me mbi 10 krerė, ka theksuar,”tha ai.

Kosova edhe pse ka kushte dhe potencial pėr prodhimin e qumėshtit, ka njė sasi tė konsiderueshme prej 257 milionė litra nė vit, megjithatė ka edhe njė import mjaft tė lartė prej 82 milionė litra nė vit. Qumėshti importohet sepse ka ēmim tė lirė, por kur del nė treg, konsumatori e bart barrėn e ēmimit, ngase ai e blen shumė mė shtrenjtė.

Ligji mbi ushqimin, i cili tash ėshtė i miratuar nga Kuvendi i Kosovės dhe i nėnshkruar nga PSSP-ja, qėllim themelor ka dhe obligon pėr sigurinė e ushqimit dhe mbrojtjen e shėndetit publik. Andaj, kėrkohet cilėsia e ushqimit, e sidomos e qumėshtit, qoftė tė prodhimit vendorė apo tė importuar.

ECIKS / Kosovapress

 
 
| Site Map | Rreth ECIKS | Fillimi | Projekte | Lajme | Analiza | Publikime | Shërbime | Kontakt |
| Stafi | Rregullat e përdorimit | Lidhje / Nyje |

| Arkivi | Shqip | English |


Copyright 2003 - 2005 @ Eciks.org
Ēfarėdo forme e riprodhimit tė pjesėshėm apo tė terėsishėm pa leje me shkrim, ėshtė rreptėsisht e ndaluar.


 

 

Titujt e lajmeve të fundit

ECIKS sjellė investimet e para nė IT
Shtrenjtimi i karburanteve ndikon edhe nė ēmime tjera
PTK kėrkon drejtor tė ri kosovar
KEK tremb hajnat
ECIKS, AKM promovojnė Brezovicėn nė Vjenė



Analizat e Fundit

Kosovės nuk i duhet Gazpromi
Qeverisė i kėrcėnohet falimentimi
Kosovės i duhet perspektiva evropiane
Ekonomia nė kolaps – punė e madhe!
Ekonomia - motori i shuar i Kosovės!?



Publikimet e deritashme

Themelimi i kompanive the sistemi i tatimit ne Kosove
Themelimi i kompanive dhe tatimet nė Kosovė
Potencialet e sektorėve ekonomik dhe tė ndėrmarrjeve nė Kosovė
Udhėzues pėr hartimin e projekteve tė vogla financiare
Udhėzues pėr hartimin e studimit tė fizibilitetit

 


Eciks E-mail