Fillimi
Rreth ECIKS
Projekte
Lajme
Analiza
Publikime
Shërbime
Forumi
Arkivi
Stafi
Contact
Lidhje

Përdorimi

Shqip
English


Fletët janë të
optimuara për
rezolucionin
1024 x 768

Programuar nga:


 
 
 
   

| Te fundit | Kosove | Rajon | Bote |

 

Europa Juglindore nėn njė rrjet elektrik me BE-nė


25.06.2006 - Me njė investim prej 20 miliardė eurosh tregu energjetik europian do tė ketė tė pėrshirė deri nė vitin 2015 edhe Europėn juglindore. Por para se tė arrihet deri aty duhen reformuar tregjet nė secilin vend, duhet krijuar tregu i pėrbashkėt energjetik ballkanik dhe duhen transferuar rregullat europiane tė tregut energjetik.

Nga Tirana vijnė lajme tė mira. Furnizimi me energji elektrike ka qenė kėto ditė i siguruar. Masa po merren edhe pėr pėrmirėsimin e rrjetit, nė mėnyrė qė tė ndihmohet edhe furnizimi nė dimėr. Masat qė qeveria shqiptare ėshtė duke marrė nuk janė vetėm tė llojit teknik. Shqipėria, ashtu si tetė vende tė tjera tė rajonit pėrgatiten qė deri nė vitin 2008 tė krijojnė njė treg tė pėrbashkėt energjetik midis Bosnjė Hercegovinės, Kroacisė, Maqedonisė, Serbisė, Malit tė Zi, Kosovės, Bullgarisė, Rumanisė, mbase edhe Turqisė.

Pėr tė arritur deri tek tregu pėrbashkėt me Bashkimin Europian nė vitin 2015 duhet fillimisht tė futen rregullat qė vlejnė nė Bashkimin Europian. Kur kjo tė arrihet atėherė tregu i pėrbashkėt mund tė fillojė nga funskionimi.

Zėdhėnėsi i Drejtorisė sė Pėrgjithshme " Energji dhe tranport" tė Komisionit Ferran Taradellas Espuny e quan "miniaturė e Komunitetit Europian, njė komunitet energjetik i kėtyre vendeve nė rajon."

Pėr kėtė kanė dhėnė aprovimin tė gjitha vendet e Ballkanit kur nėnshkruan vitin e kaluar marrėveshjen pėr krijimin e tregut tė pėrbashkėt. Deri nė fund tė qershorit marrėveshja do tė jetė ratifikuar nga tė gjitha palėt kontraktuese, pra 9 vendet e ballkanit dhe Parlamenti Europian, nė vend tė 25 vendeve tė Bashkimit Europian. Mė 1 korrik fillon zbatimi i m arrėveshjes. Tregjet energjetike tė vendeve tė rajonit nuk do tė hapen menjėherė, por hap pas hapi. I gjithė procesi do tė udhėhiqet nga konceptet "liberalizim dhe privatizim". Por jo vetėm kėto koncepte.

Zėdhėnėsi i fraksionit EVP-ED nė Parlamentin Europian Paul Rübig shpjegon se:"Marrėveshja ka si pikė kryesore rritjen e eficiencės sė sistemit energjetik, qė do tė thotė izolimin e ndėrtesave, ngritjen e sistemeve tė reja pėr ndriēimin, pėrmirėsimin e infrastrukturės energjetike, futjen e energjive tė renovueshme, si dhe ruajtjen e vlerave pėr mbrojtjen e ambientit".

Pėr tė kontrolluar vendet e rajonit nėse i kanė zbatuar si duhet pikat e marrėveshjes do tė kujdeset Sekretariati i Pėrgjithshėm nė Vjenė, i cili do tė hapet zyrtarisht mė 26 qershor. Gjatė kėtij takimi pritet qė tė krijohet edhe Kėshilli i Ministrave me Ministrat e Energjetikės tė vendeve tė rajonit, i cili njė herė nė vit do tė mblidhet sė bashku me Komisarin pėr energjetikėn tė Bashkimit Europian.

Pėr tė plotėsuar tė gjitha reformat do nevojiten 20 miliardė euro. Banka Botėrore ka dhėnė njė miliardė. Se ku do gjenden miliardat e tjera e shpjegon Paul Rübig: "Buxheti i Bashkimit Europian deri nė vitin 2013 do tė ketė njė volum prej 900 Milliarden Eurosh, dhe njė sektor i rėndėsishėm nė tė ėshtė sigurisht sektori energjetik."

Ndėrkohė qė nė Tiranė pėrpjekjet pėrqėndrohen pėr furnizimin me energji elektrike, nė kryeqytetet e tjera tė rajonit shqetėsimet janė tė natyrave tė ndryshme. Nė dhjetor tė vitit 2005 qeveria maqedonisė njoftoi liberalizimin e tregut energjetik tė vendit. Por jo vetėm nė Maqedoni, edhe nė vendet tė tjera tė rajonit ndjenjat janė tė ndryshme kur merren vendime pėr hapjen e tregjeve energjetike, deri tani monopole shtetėrore.

Shqipėria do e ketė mė vėshtirė se vendet e tjera lidhjen me rrjetet ndėrkombėtare pėr shkak tė sistemit tė mbyllur energjetik qė trashėgon nga e kaluara. Pėr tė lidhur Shqipėrinė me rrjetet ndėrkombėtare ėshtė duke u ngritur rrjeti 400 kilovotsh midis Elbasanit dhe Podgoricės i cili do tė lidhė Greqinė me Malin e Zi nėpėrmjet Shqipėrisė. Vendet e tjera tė rajonit, si Serbia dhe Kroacia e kanė mė tė lehtė tė lidhen me rrjetet ndėrkombėtare, sepse kanė qenė tė lidhura me to para viteve nėntėdhjetė, dhe pas disa viteve shkėputje do duhet tė kthehen sėrish nė to.

Me lidhjen nė rrjetet ndėrkombėtare duhet pritur qė ēmimet e energjisė nė rajon tė rriten. Cmimet e naftės dhe gazit pėrcaktohen nga tregu botėror, por edhe ēmimet e rrymės elektrike do influencohen nga tregu i pėrbashkėt, dhe ēmimi i njė kilovati nuk do tė jetė mė 3,5 cent pėr orė siē ėshtė aktualisht nė Serbi.

Megjithatė Rübig mjendon se ēmimet rregullohen: "Nėse bazohemi tek koncepti qė kemi aktualisht nė tavolinė pėr pėrdorimin e energjisė sė pėrzier, qė do tė thotė se do tė ekzistojė konkurenca, atėherė ēmimet ulen. Kėtė ne e kemi parė edhe nė vendet e Bashkimit Europian, aty ku liberalizimi ka funksionuar mirė, aty ēmimet janė ulur".

Nė lėvizje nuk do tė jenė vetėm ēmimet. I gjithė tregu do tė jetė nė lėvizje. Nė rritje do tė jetė edhe konsumi i energjisė sė ndėrmarrjeve. Konsumi shtėpiak mbetet ashtu ashtu i lartė pėr shkak tė ngrohjes me energji elektrike ne dimėr dhe pėrdorimit tė klimatizuesve nė verė.

Energjia elektrike nė Ballkanin perėndimir prodhohet nga hidrocentralet dhe termcentralet qė punojnė me qymyr ose gaz, pra nuk prodhohet me energji atomike. Rusėt planifikojnė tė marrin pjesė nė tregun energjetik tė Ballkanit. Ata kanė nėnshkruar njė marrėveshje mė qytetin e Novi-Sadit nė vlerėn 600 milionė eurosh pėr ndėrtimin e njė centrali gazi 900 megawat.

Pėr Paul Rübig: "Natyrisht metoda mė e mirė dhe mė e lirė e fitimit tė energjisė elektrike ėshtė me hidrocentrale. Dhe nė kėtė sektor janė edhe shanset pėr angazhimin e investitorėve pėr tė prodhuar energji elektrike tė sigurt dhe tė lirė."

Kur do arrijė ajo ditė kur njerėzit nė tiranė tė mos kenė mė nevojė tė pyesin a do tė ketė apo jo drita? Qė nga Brukseli Rübig jep kėtė pėrgjigje: "Unė besoj se nėse programi i pėrgatitur zbatohet si duhet dhe marrėveshja energjetike ndiqet me koseguencė dhe furnizimi me energji elektrike ofron sigurinė nė furnizim, ēmimet janė konkuruese nė kontekstin global, ateherė ofertat nė Tiranė do tė jenė mė tė mira se ato aktuale."


Marrė nga Deutsche Welle
 
 
| Site Map | Rreth ECIKS | Fillimi | Projekte | Lajme | Analiza | Publikime | Shërbime | Kontakt |
| Stafi | Rregullat e përdorimit | Lidhje / Nyje |

| Arkivi | Shqip | English |


Copyright 2003 - 2005 @ Eciks.org
Ēfarėdo forme e riprodhimit tė pjesėshėm apo tė terėsishėm pa leje me shkrim, ėshtė rreptėsisht e ndaluar.


 

 

Titujt e lajmeve të fundit

Filluan punimet nė rrugėn e re qė lidh Kosovėn me Maqedoninė
Hekurudhat kosovare nė gjendje tė palakmueshme
Rimbursohen 4.4 milionė euro tė BKP-sė
Ēeku: Procesi i hartimit tė Planit Zhvillimor ėshtė nė rrugė tė mirė
Pėrmbyllet me sukses shitja e Birrarisė sė Pejės



Analizat e Fundit

Kosovės nuk i duhet Gazpromi
Qeverisė i kėrcėnohet falimentimi
Kosovės i duhet perspektiva evropiane
Ferronikeli - prej “mbeturinės” nė “mollė sherri”
Ekonomia nė kolaps – punė e madhe!



Publikimet e deritashme

Potencialet e sektorėve ekonomik dhe tė ndėrmarrjeve nė Kosovė
Udhėzues pėr hartimin e projekteve tė vogla financiare
Udhėzues pėr hartimin e studimit tė fizibilitetit
Programi i riaktivizimit tė Ferronikelit (nė Anglisht)
Udhėzues pėr themelimin e ndėrmarrjeve tė reja nė Kosovė (Versioni i pėrmirėsuar)

 


Eciks E-mail